Η καταδικη του Νεου Ημερολογιου απο την Πανορθοδοξη Συνοδο του 1583

Η ΚΑΤΑΔΙΚΗ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟΥ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΑΝΟΡΘΟΔΟΞΗ ΣΥΝΟΔΟ ΤΟΥ 1583

.....Ὅποιος δέν ἀκολουθεῖ τά ἔθιμα τῆς Ἐκκλησίας, καθώς αἱ ἑπτά Ἅγιαι Οἰκουμενικαι Σύνοδοι ἐθεσπισαν καί τό ῞Αγιον Πάσχα καί τό Μηνολόγιον καλῶς ἐνομοθέτησαν νά ἀκολουθῶμεν καί θέλει νά ἀκολουθῆ τό νεοεφεύρετον Πασχάλιον καί Μηνολόγιον τῶν ἀθέων ἀστρονόμων τοῦ Πάπα, καί ἐναντιώνεται εἰς αὐτά ὅλα, καί θέλει νά ἀνατρέψῃ καί νά χαλάσῃ τά πατροπαράδοτα δόγματα καί ἔθιμα τῆς Ἐκκλησίας, ἄς ἔχει τό ἀνάθεμα καί ἔξω τῆς τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίας, καί τῆς τῶν πιστῶν ὁμηγύρεως ἄς εἶναι.....

῎Ετους ἀπό Θεανθρώπου αφπγ (1583) Ἰνδικτιῶνος ΙΒ΄ Νοεμβρίου Κ΄.

Ὁ Κωνσταντινουπόλεως ΙΕΡΕΜΙΑΣ
Ὁ Ἱεροσολύμων ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ
Ὁ Ἀλεξανδρείας ΣΙΛΒΕΣΤΡΟΣ
Καί οἱ λοιποί Ἀρχιερεῖς τῆς Συνόδου παρόντες».

Πέμπτη, 10 Δεκεμβρίου 2009



῾Η ῾Ιερὰ Εἰκὼν τῆς ᾿Αναστάσεως
Βασικαὶ Θέσεις πρὸς ὑπέρβασιν μιᾶς ἀκάρπου ἔριδος

Αʹ. ῾Η Εἰκονογραφικὴ Γλῶσσα ὡς Εἰκαστικὴ Θεολογία

1. ΕΧΕΙ γραφῆ πολὺ χαρακτηριστικά, ὅτι «Κάθε ᾿Ορθόδοξη Εἰκόνα ἐκφράζει μιὰν ἀλήθεια ποὺ εἶναι ταυτόχρονα κοινὸ βίωμα τῆς Μιᾶς καὶ Καθολικῆς ᾿Εκκλησίας. Δὲν ὑπάρχει χῶρος γιὰ ἀτομικὲς ἐμπνεύσεις» 1.

2. ΕΠΟΜΕΝΩΣ, ὅπως ἐπισημαίνει ὁ «Ρῶσος Κόντογλου», ὁ Λεωνίδας Οὐσπένσκυ,
«δὲν μποροῦμε νὰ θεωροῦμε κάθε εἰκόνα, ἀκόμα καὶ ἂν εἶναι παλαιὰ καὶ ὡραία, σὰν ἀλάθητη αὐθεντία καὶ μάλιστα πολὺ περισσότερο ἂν αὐτὴ ἔχει γίνει σὲ περίοδο παρακμῆς ὅπως ἡ ἰδική μας. Μιὰ τέτοια εἰκόνα μπορεῖ νὰ συμφωνεῖ μὲ τὴν διδασκαλία τῆς᾿Εκκλησίας ἢ ὄχι, μπορεῖ νὰ παραπλανᾶ ἀντὶ νὰ διδάσκει. Δηλαδὴ ἡ διδασκαλία τῆς ᾿Εκκλησίας μπορεῖ νὰ ἀλλοιώνεται ἀπὸ τὴν εἰκόνα τὸ ἴδιο ὅπως καὶ μὲ τὸν λόγο [γραπτὸ ἢ προφορικό] . Γι᾿ αὐτὸ καὶ ἡ ᾿Εκκλησία πάλευε πάντοτε, ὄχι γιὰ τὴν καλλιτεχνικὴ ποιότητα τῆς τέχνης, ἀλλὰ γιὰ τὴν αὐθεντικότητά της, ὄχι γιὰ τὴν ὡραιότητά της, ἀλλὰ γιὰ τὴν ἀλήθειά της» 2.

3. Η ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ Εἰκών, ὡς εἰκαστικὴ θεολογία, ἀποτελεῖ μίαν κωδικοποιημένην γλῶσσαν, ἡ ὁποία —ὅσον ἀφορᾶ ἰδίως τὰ παλαιοδιαθηκικὰ καὶ νεοδιαθηκικὰ γεγονότα— δὲν περιορίζει τὸ νόημα τῶν γεγονότων εἰς τὸν ἱστορικὸν τόπον αὐτῶν ἢ
τὴν χρονικὴν στιγμήν, κατὰ τὴν ὁποίαν ἐκδηλώνονται, ἀλλ᾿ὑπερβαίνει αὐτά, προκειμένου νὰ μᾶς διδάξῃ μίαν δογματικὴν ἀλήθειαν, τὸ πραγματικὸν νόημα αὐτῶν.
• Τοιουτοτρόπως, ὅσον ἀφορᾶ λ.χ. τὴν ἀρχιτεκτονικήν, τὸ οἰκοδόμημα (ἢ τὸ τοπίον) εἰς μίαν ἱερὰν Εἰκόνα (τὸ σπήλαιον εἰς τὴν Γέννησιν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν, ὡς καὶ εἰς τὴν ᾿Ανάστασιν) , δηλώνει μὲν τὸν τόπον, ἀλλ᾿ ὅμως «δὲν περικλείει ποτὲ τὴν σκηνή· χρησιμεύει ὡς σκηνικὸ μὲ τρόπο, ὥστε τὸ γεγονὸς διαδραματίζεται
ὄχι μέσα σ᾿ αὐτό, ἀλλὰ μπροστά του» 3.

4. ΑΠΟ τὴν περίοδον τῆς θεολογικῆς παρακμῆς εἰς τὰς
περιοχὰς τῆς ᾿Ορθοδόξου ᾿Ανατολῆς (τέλη ΙϚʹ αἰ. - ἀρχαὶ ΙΖʹ
αἰ.) , παρατηρεῖται μία σταδιακὴ ἀπώλεια κατανοήσεως τῆς εἰκονογραφικῆς γλώσσης καὶ ταυτόχρονα ἕνας βαθὺς ἐπηρεασμὸς ἀπὸ τὰ δυτικὰ πρότυπα σκέψεως καὶ τέχνης.

• ῎Αμεσος συνέπεια τῆς ἀπωλείας αὐτῆς ἦτο ἡ ἐπικράτησις
τῆς (ἐνίοτε ἀκράτου) φαντασίας καὶ ἡ προσπάθεια προσκολλήσεως εἰς τὸν ἱστορικὸν τόπον ἢ τὴν χρονικὴν στιγμὴν τῶν διαδραματιζομένων γεγονότων, τὰ ὁποῖα παρουσιάζονται πλέον μὲ τρόπον ἐντελῶς φυσιοκρατικὸν (καὶ βεβαίως εἰς τὸ
ἐσωτερικὸν τῶν οἰκοδομημάτων/τοῦ τοπίου) , ἀπογυμνωμένα ἐντελῶς ἀπὸ τὸ βαθύτερον θεολογικὸν εἶναι των, τὸ ἁγιογραφικὸν νόημα αὐτῶν.

5. Αι ὑποσημειώσεις/σχόλια τοῦ ῾Οσίου Νικοδήμου τοῦ ῾Αγιορείτου εἰς τὸ ῾Ιερὸν Πηδάλιον 4, αἱ ὁποῖαι ἀναφέρονται εἰς τὰς ἱερὰς Εἰκόνας, ἀντιπροσωπεύουν «ἕνα τυπικὸ παράδειγμα αὐτῆς τῆς ἐξέλιξης», ὅπως παρατηρεῖ ὁ Λεωνίδας Οὐσπένσκυ:
«ὁ τρόπος μὲ τὸν ὁποῖο ὁ ἅγιος Νικόδημος ἀντιλαμβάνεται τὴν ἐκκλησιαστικὴ τέχνη εἶναι ἐπηρεασμένος ἀπὸ τὸν δυτικὸ ὀρθολογισμό» · «ἀπὸ τοὺς ἕξι λόγους προσκύνησης τῶν εἰκόνων ποὺ μᾶς δίνει, ἀπουσιάζει κάθε ἔννοια θεολογίας καὶ κυρίως τὸ οὐσιαστικώτερο: ἡ μαρτυρία τῆς ἐνανθρωπήσεως» · «τὸ γενικὸ κλίμα τῶν σημειώσεων τοῦ ἁγίου Νικοδήμου καὶ τῆς ἐποχῆς του, προδίδει τὴν ἀντικατάσταση τῆς ὀρθόδοξης παραδοσιακῆς εἰκαστικῆς γλώσσας ἀπὸ τὴν γλώσσα τῆς καθαρὰ ρωμαιοκαθολικῆς ᾿Εκκλησίας» 5.

1. Πρβλ. Σπύρου Μαρίνη, Πρόλογος στὸ ἔργο τοῦ Λεωνίδα Οὐσπένσκυ, ῾Η
Θεολογία τῆς Εἰκόνας στὴν ᾿Ορθόδοξη ᾿Εκκλησία, τ. Αʹ, σελ. 7, ἐκδόσεις
«῾Αρμός», ᾿Αθήνα 1993.
2. Λεωνίδα Οὐσπένσκυ, αὐτόθι, σελ. 12-13, Εἰσαγωγή.
3. Λεωνίδα Οὐσπενσκυ, αὐτόθι, σελ. 251.
4. ῾Ιερὸν Πηδάλιον, Προλεγόμενα εἰς τὴν Ζʹ ῾Αγίαν Οἰκουμενικὴν Σύνοδον,
σελ. 314 -321, ἔκδοσις ζʹ, «᾿Αστήρ», ᾿Αθῆναι 1970.
5. Λεωνίδα Οὐσπένσκυ, ἔνθ᾿ ἀνωτ., τ. Βʹ, σελ. 531-532, ᾿Αθήνα 1998.

* * *
Βʹ. ῾Ιστορικὴ ᾿Εξέλιξις

1. ΕΙΣ τὰ ἱστορικὰ ὅρια αὐτῆς τῆς ἐξελίξεως , κατὰ τὴν ὁποίαν ὡς εἴπομεν ἀπωλέσθη ἡ ὀρθόδοξος εἰκονογραφικὴ γλῶσσα, ἐπεκράτησε σταδιακὰ ὁ λατινικὸς τύπος εἰς τὰς παραστάσεις τῆς ᾿Αναστάσεως.

• ῾Ο τύπος αὐτὸς δημιουργεῖται κατὰ τὸν ΙΑʹ αἰ. εἰς τὴν Δύσιν καὶ καθίσταται γνωστὸς διὰ τοῦ Τζιόττο (Giotto di Bontone, 1266-1337) , ἂν καὶ ἡ ποικιλία τῶν παραλλαγῶν του, ἰδιαιτέρως κατὰ τοὺς ΙϚ ʹ-ΙΖ ʹ αἰ., εἶναι ἀρκετὰ μεγάλη:
«῾Ο Κύριος, κρατῶν τὴν σημαίαν τῆς νίκης, ἐκτινάσσεται, δι᾿ ἅλματος ζωηροῦ, ἐκ λαρνακοειδοῦς τάφου, οὗτινος τὴν καλυπτήριον πλάκα αἴρει ἄγγελος, προφανῶς διὰ νὰ ἐξέλθῃ οὗτος, κατὰ γῆς δὲ ἱστορεῖται ἡ κουστωδία»· «ὁ Δυτικὸς τύπος τοῦ ἐκ τοῦ τάφου ἐκπηδῶντος Χριστοῦ ἐπεβλήθη κατὰ τὴν τουρκοκρατίαν (ἰδίᾳ ἀπὸ τοῦ ΙΖʹ αἰῶνος 1) , ἐξ ἐπιδράσεως τῆς Δύσεως καὶ εἰς τὴν ὀρθόδοξον εἰκονογραφίαν, σχεδὸν ὡς ἐπικρατοῦσα εἰκὼν τῆς ᾿Αναστάσεως , ἐνῷ κατ᾿οὐσίαν εἶναι τύπος ὄχι μόνον ἀντιπαραδοσιακός , ἀλλὰ καὶ ἀντορθόδοξος» 2.

2. ΕΙΣ τὴν διάδοσιν τῆς δυτικῆς εἰκονογραφίας καὶ τὸν ἄμεσον ἐπηρεασμὸν τῶν ὀρθοδόξων ζωγράφων, ἐντεῦθεν τοῦ ΙϚʹ αἰ., συνέβαλλον εἰς μεγάλον βαθμὸν τὰ δυτικὰ χαρακτικά 3, τὰ ὁποῖα κατέστησαν πηγὴ δανεισμοῦ νέων εἰκονογραφικῶν
συνθέσεων

• «῾Η δυτικὴ -εἰκονογραφικὰ καὶ τεχνοτροπικὰ - ἀπεικόνιση τῆς ᾿Αναστάσεως ἦταν θέμα ἰδιαίτερα ἀγαπητὸ γιὰ τοὺς κρῆτες ἁγιογράφους τοῦ 17ου αἰ.
καὶ γιὰ τοὺς ζωγράφους τῆς λεγομένης ῾῾ ῾Επτανησιακῆς Σχολῆς᾿᾿, τοῦ 17ου καὶ 18ου αἰ. Πιστεύω ὅτι ἡ μεγάλη προτίμηση γιὰ τὴν δυτικότροπη ἀπόδοση τῆς
᾿Αναστάσεως ὀφείλεται, μεταξὺ τῶν ἄλλων, καὶ στὴν ἐπίδραση τῶν προσκυνητῶν τῶν ῾Αγίων Τόπων, γιατὶ πάνω ἀπὸ τὴν εἴσοδο τοῦ Παναγίου Τάφου βρισκόταν
παρόμοια (δυτικότροπη) εἰκόνα τῆς ᾿Αναστάσεως, πού, ἀντιγραφόμενη στὰ διάφορα ἐνθύμια τῶν προσκυνητῶν, ἔγινε ὑπόδειγμα γιὰ πολλοὺς ζωγράφους» 4.

3. ΕΝ ΤΟΥΤΟΙΣ, κατὰ τὸν λεγόμενον βυζαντινὸν εἰκονογραφικὸν τύπον, ἡ ᾿Ανάστασις —ἤδη καὶ πρὸ τοῦ Ηʹ αἰ.— εἰκονίζεται κυρίως μὲ τὴν Εἰς ῞Αδου Κάθοδον τοῦ Σωτῆρος.

• «῾Ο εἰκονογραφικὸς οὗτος τύπος παριστᾷ τὸν Κύριον ἐν τῷ ἅδῃ, ἐντὸς ἀκτινοβολούσης δόξης, πατοῦντα τὰς συντριβείσας πύλας αὐτοῦ, φέροντα
εἰς τὴν ἀριστερὰν τὸν Σταυρὸν τῆς ᾿Αναστάσεως διὰ δὲ τῆς δεξιᾶς ἐγείροντα ἐκ σαρκοφάγου τὸν ᾿Αδάμ, σύμβολον τοῦ ἀνθρωπίνου γένους» 5.

4. Ο ΛΕΓΟΜΕΝΟΣ βυζαντινὸς τύπος κατέστη λίαν προσφιλὴς καὶ οὐδέποτε ἠμφεσβητήθη, μᾶλλον δὲ καὶ περιεβλήθη μὲ κῦρος ἐκκλησιαστικόν, πατερικῶς καὶ συνοδικῶς, πράξει τε καὶ θεωρίᾳ.

α. «Στὴν βυζαντινὴ τέχνη, ἡ σύνθεση τῆς Εἰς ῞Αδου Καθόδου ἀποκρυσταλλώνεται κατὰ τὸν 10ο-11ο αἰ., ἐνῶ κατὰ τὴν ἐποχὴ τῶν Παλαιολόγων ἐμπλουτίζεται μὲ νέες λεπτομέρειες. Τὴν ἴδια ἐποχὴ ἐμφανίζεται μία σταθερὴ σύνθεση μὲ πολλὲς
παραλλαγές» 6.

β. Λαμπραὶ παραστάσεις τῆς Εἰς ῞Αδου Καθόδου, αἱ ὁποῖαι μαρτυροῦν τὴν ὁμοιογενῆ καὶ ὁμοιόμορφον Παράδοσιν τῆς ᾿Ορθοδοξίας εἰς τὸ προκείμενον θέμα, εἶναι ἡ τῆς Μονῆς τοῦ Δαφνίου, τῆς Μονῆς τοῦ ῾Οσίου Λουκᾶ, αἱ τῶν ψηφιδωτῶν
καὶ τοιχογραφιῶν τῶν παλαιολογίων χρόνων (λ.χ. ῾Αγίων ᾿Αποστόλων Θεσσαλονίκης, Μονῆς τῆς Χώρας Κωνσταντινουπόλεως) , τῶν Μονῶν καὶ πολλῶν φορητῶν Εἰκόνων.

γ. Σημειωτέον δέ, ὅτι «τὸ σύνολο τῆς Παράδοσης, στὰ χειρόγραφα, τὶς
τοιχογραφίες καὶ τὶς φορητὲς εἰκόνες φέρει τὴν ἐπιγραφὴ Η ΑΝΑΣΤΑΣΙΣ. Σπάνια εἶναι ἡ ἐπιγραφὴ῾῾ ῾Η ᾿Ανάστασις τοῦ Χριστοῦ᾿᾿ ἢ ἡ ῾῾Εἰς ῞Αδου Κάθο-
δος᾿᾿» 7.

5. ΕΙΝΑΙ λίαν χαρακτηριστικόν, ὅτι ὁ ῞Αγιος ᾿Ιωάννης ὁΔαμασκηνὸς (περ. 680-749) γνωρίζει μόνον μίαν ἱερὰν Εἰκόνα τῆς ᾿Αναστάσεως, τὴν ὁποίαν θεωρεῖ σύμφωνον κατὰ πάντα πρὸς τὴν μέχρις αὐτοῦ ᾿Εκκλησιαστικὴν Παράδοσιν καὶ τὴν
ὁποίαν περιγράφει:
«Οὕτως γὰρ παρελάβομεν Αὐτὴν [τὴν ῾Αγίαν τοῦ Θεοῦ ᾿Εκκλησίαν] ἐκ τῶν ῾Αγίων Πατέρων κεκοσμημένην, καθὼς καὶ αἱ θεῖαι Γραφαὶ διδάσκουν ἡμᾶς·
τὴν ἔνσαρκον Οἰκονομίαν τοῦ Χριστοῦ, τὸν Εὐαγγελισμὸν τοῦ Γαβριὴλ πρὸς τὴν Παρθένον καὶ τὰ ἑξῆς· τὴν Γέννησιν, καὶ τὰ ἑξῆς·... καὶ ὁμοίως καὶ
τὴν Σταύρωσιν, ... καὶ τὰ ἑξῆς· τὴν ᾿Ανάστασιν, τοῦ κόσμου τὴν χαράν· πῶς ὁ Χριστὸς πατεῖ τὸν ἅδην καὶ ἐγείρει τὸν ᾿Αδάμ» 8.

• ᾿Εν συνεχείᾳ, ὁ ῞Αγιος γίνεται ἀναλυτικώτερος:

«῾Ορᾶ αὐτὸς ὁ ἄπιστος [ἐκ τῶν ἐθνῶν ἐρχόμενος καὶ λέγων σοι: ῾῾δεῖξόν μοι τὴν πίστιν σου, ἵνα πιστεύσω κἀγὼ᾿᾿] καὶ λέγει: ῾῾Τίς ἐστιν οὗτος ὁ σταυρούμενος; τίς ἐστιν οὗτος ὁ ἀνιστάμενος καὶ καταπατῶν τὴν κεφαλὴν τοῦ γηραιοῦ τούτου;᾿᾿ Οὐχί,
[ἄνθρωπε] ἐκ τῆς εἰκόνος αὐτὸν διδάσκεις, λέγων:῾῾Οὗτος ὁ ἐσταυρωμένος, Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐστιν, ὃς διὰ τὰς ἁμαρτίας τοῦ κόσμου, ἐσταυρώθη; Οὗτος ὁ
ἀνιστάμενος, αὐτὸς ὑπάρχει ὁ συνεγείρων τὸν προπάτορα τοῦ κόσμου ᾿Αδάμ, ὃς πέπτωκε διὰ τῆς παρακοῆς, καὶ συμπατεῖ τὸν ᾅδην τὸν κατέχοντα
τοσούτους χρόνους τὸν δεδεμένον δεσμοῖς καὶ μοχλοῖς ἀλύτοις ἐν τοῖς καταχθονίοις;᾿᾿ Καὶ οὕτω πως φέρεις αὐτὸν εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ ἐπίγνωσιν» 9.

6. ΘΑ ΠΡΕΠΕΙ νὰ τονισθῇ ἰδιαιτέρως, ὅτι εἰς τὸ Συνοδικὸν τῆς ᾿Ορθοδοξίας γίνεται ἀναφορὰ εἰς τὴν ἱερὰν Εἰκόνα τῆς ᾿Αναστάσεως, ὁμοία πρὸς ἐκείνην τοῦ ῾Ιεροῦ Δαμασκηνοῦ:
«᾿Εν γὰρ ταῖς εἰκόσιν ὁρῶμεν τὰ ὑπὲρ ἡμῶν τοῦ Δεσπότου Πάθη, τὸν Σταυρόν, τὸν Τάφον, τὸν ῞Αδην νεκρούμενον καὶ σκυλευόμενον» 10.

• ᾿Αξιοπρόσεκτον, ὅτι δὲν προστίθεται: «τὴν ᾿Ανάστασιν καὶ τὴν ἔξοδον ἐκ τοῦ Τάφου», διότι ὡς παράστασις τῆς ᾿Αναστάσεως ἐθεωρεῖτο ἀνέκαθεν ἀπὸ τὴν ῾Ιερὰν Παράδοσιν τὸ «πατεῖν τὸν ᾅδην καὶ ἐγείρειν τὸν ᾿Αδάμ» 11.

7. Η ΣΥΓΧΡΟΝΟΣ μας ἀξιόπιστος Θεολογία, ἔχουσα ὑπ᾿ ὄψιν αὐτῆς τὴν ὅλην σχετικὴν προβληματολογίαν, μᾶς βεβαιώνει, ὅτι
«῾Η ᾿Εκκλησία καθόρισε νὰ θεωρῆται ὡς πραγματικὴ εἰκόνα τῆς ᾿Αναστάσεως τοῦ Χριστοῦ ἡ Κάθοδός Του στὸν ῞Αδη. ῾Η χαρακτηριστικότερη εἰκόνα τῆς
᾿Αναστάσεως τοῦ Χριστοῦ θεωρεῖται ἡ Κάθοδός Του στὸν ῞Αδη. Βέβαια, ὑπάρχουν καὶ εἰκόνες τῆς ᾿Αναστάσεως ποὺ περιγράφουν τὴν ἐμφάνιση τοῦ Χριστοῦ στὶς Μυροφόρες καὶ τοὺς Μαθητάς, ἀλλὰ ἡ κατ᾿ ἐξοχὴν εἰκόνα τῆς ᾿Αναστάσεως εἶναι ἡ συντριβὴ τοῦ θανάτου, ποὺ ἔγινε μὲ τὴν Κάθοδο τοῦ Χριστοῦ στὸν ῞Αδη, ὅταν ἡ ψυχὴ μαζὶ μὲ τὴν θεότητα κατῆλθε στὸν ῞Αδη καὶ ἐλευθέρωσε τὶς ψυχὲς τῶν δικαίων
τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης, ποὺ τὸν περίμεναν ὡς Λυτρωτή» 12.

1. Τὸ παλαιότερον παράδειγμα τοιαύτης εἰκόνος Δυτικοῦ τύπου εἶναι τοῦ ᾿Ηλία (Λέο) Μόσκου (†1682 Ζάκυνθος) , τοῦ 1657 (εἰς τὸ Βυζαντινὸν Μουσεῖον ᾿Αθηνῶν) .
2. Κωνσταντίνου Καλοκύρη, ῾Η Ζωγραφικὴ τῆς ᾿Ορθοδοξίας..., σελ. 139-140
καὶ 142, ἐκδόσεις «Π. Πουρναρᾶς», Θεσσαλονίκη 1972.
3. Χαρακτικὴ (gravure, γκραβούρα) · ἡ τέχνη τῆς ἐγχαράξεως σχεδίων ἐπὶ
τῆς ἐπιφανείας διαφόρων σκληρῶν καὶ ἀνθεκτικῶν ὑλικῶν, πρὸς ἀναπαρα-
γωγὴν εἰς πολλὰ ἀντίτυπα (λιθογραφία, ξυλογραφία, χαλκογραφία κ.ἄ.) .
Εἰς τὴν Δύσιν, ἤδη ἀπὸ τὸν Μεσαίωνα, ἡ χαρακτικὴ ἐγνώρισε σημαντικὴν
ἀνάπτυξιν, ἀρχικῶς μὲ τὴν ξυλόγλυπτον εἰκονογραφίαν.
4. J. Piatnitsky, εἰς τὸ ἔργον: Εἰκόνες τῆς Κρητικῆς Τέχνης..., σελ. 357,
῾Ηράκλειον 1993.
5. Κωνσταντίνου Καλοκύρη, ἔνθ᾿ ἀνωτ., σελ. 140.
6. J. Piatnitsky, ἔνθ᾿ ἀνωτ., σελ. 327.
7. ᾿Ιωάννου-Χαριλάου Βράνου Μοναχοῦ, Θεωρία ῾Αγιογραφίας, σελ. 223,
ἐκδόσεις «Π. Πουρναρᾶς», Θεσσαλονίκη 1977.
8. ῾Ι. Δαμασκηνοῦ, PG, τ. 95, στλ. 313D-316A.
9. ῾Ι. Δαμασκηνοῦ, PG, τ. 95, στλ. 325D.
10. Τριώδιον, Κυριακὴ τῆς ᾿Ορθοδοξίας, σελ. 156α, ἐκδόσεις «Φῶς», ᾿Αθῆναι
1989.
11. ῾Ι. Δαμασκηνοῦ, PG, τ. 95, στλ. 316A καὶ στλ. 325D.
12. Μητροπολίτου Ναυπάκτου ῾Ιεροθέου, Οἱ Δεσποτικὲς ῾Εορτές, σελ. 262
καὶ 263, Πελαγία Λεβαδείας 1995.

* * *
Γʹ. Θεολογικὴ ᾿Ανάλυσις

1. Η ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ θεολογία θεωρεῖ τὸν λατινικὸν/δυτικὸν τύπον εἰς τὴν παράστασιν τῆς ᾿Αναστάσεως, «ὡς ἀνιστόρητον, ἁπλῶς ἐντυπωσιακόν, ἀλλὰ καὶ
οὐσιαστικῶς ἀντορθόδοξον» 1.τὴν δὲ υἱοθέτησιν αὐτοῦ χαρακτηρίζει ὡς
«παραχώρησιν εἰς βάρος τῆς ὀρθοδόξου λατρευτικῆς Παραδόσεως, ἀλλὰ καὶ τῆς διδασκαλίας τῆς ᾿Ορθοδοξίας», ἡ ὁποία «οὐδόλως εἶναι ἐπιτρεπτή», ἐφ᾿ ὅσον
ὁδηγεῖ «εἰς τὸν καλλιτεχνικὸν συγκρητισμόν» 2.

2. Η ΟΡΘΟΔΟΞΟΣ ἱερὰ Εἰκὼν τῆς ᾿Αναστάσεως εἶναι μία Δογματική Εἰκών, δηλαδὴ ἐκφράζει μίαν δογματικὴν ἀλήθειαν, τὸ πραγματικὸν νόημα τοῦ Γεγονότος, ὑπερβαίνουσα τὸν ἱστορικὸν τόπον καὶ τὴν χρονικὴν στιγμήν :
«῾Η ποιότητα τῆς θεολογικῆς παράδοσης ἀντανακλᾶται μέσα στὴν εἰκόνα τῆς ᾿Ανάστασης, ἡ ὁποία ἀπαιτεῖ μιὰ καθαρὰ μυστικὴ ἀνάγνωση τοῦ γεγονότος» 3.

3. Η ΔΟΓΜΑΤΙΚΗ αὐτὴ ἱερὰ Εἰκὼν τῆς ᾿Αναστάσεως προβάλλει, μὲ ἐξαιρετικὴν πράγματι ἔμφασιν, ὄχι ἕνα ἀτομικὸν ἱστορικὸν γεγονὸς (τὴν σωματικὴν ᾿Ανάστασιν τοῦ Σωτῆρος) , οὔτε μίαν ἱστορικὴν στιγμὴν (τὴν ἔξοδον τοῦ Σωτῆρος ἐκ τοῦ
Τάφου) · ἀλλά, τὸ δόγμα τῆς Καταργήσεως τοῦ ῞Αδου-Θανάτου καὶ τῆς ᾿Αναστάσεως τῆς ᾿Ανθρωπότητος.

α. «῾Η ᾿Ανάσταση τοῦ Χριστοῦ εἶναι ταυτόχρονα καὶ ᾿Ανάσταση τῆς ἀνθρωπότητας»· «ἡ ᾿Ανάσταση δὲν εἶναι μόνο ᾿Ανάσταση τοῦ Χριστοῦ», ἀλλ᾿ ἕνα μεγαλειῶδες συμπαντικὸν γεγονός, ἕνα «παγκόσμιο γεγονός» «ὁ Χριστὸς δὲν ἐξέρχεται ἀπὸ τὸν τάφο, ἀλλ᾿ ἐκ νεκρῶν, βγαίνοντας ἀπὸ τὸν ἐξουθενωμένο ἅδη σὰν
ἀπὸ νυφικὸ ἀνάκτορο» 5 .
• Οὕτως ἢ ἄλλως, «ὁ Χριστὸς δὲν θὰ μποροῦσε νὰ βγεῖ ἀπὸ τὸν τάφο, ἀφοῦ κατεβαίνοντας στὸν ῞Αδη, ξανα-ανεβαίνει πρὸς τὸν Πατέρα ἀκολουθούμενος ἀπὸ
ἀπελευθερωμένους σκλάβους» 6 · ὁ Χριστὸς δὲν ἀνεστήθη μόνος, ἀλλὰ μὲ τὴν ᾿Ανθρωπότητα.

β. ῾Η ᾿Ανάστασις, κατὰ μὲν τὸν δυτικὸν τύπον, «ἀπεικονίζει μιὰ ἱστορικὴ στιγμή» , δηλαδὴ κατ᾿ οὐσίαν «ἀρχίζει ἀπὸ τὴν ἔξοδο τοῦ Χριστοῦ ἀπὸ τὸν τάφο» 7, κατὰ δὲ τὸν ὀρθόδοξον τύπον, «ἀποκαλύπτει, δηλαδὴ καθιστᾶ ὀφθαλμοφανῆ τὴν
νίκην τοῦ Σταυροῦ» · «ἡ εἰς ῞Αδου Κάθοδος εἶναι ἤδη ἀνάστασις» · «τὸ μέγα ῾῾τριήμερον τοῦ θανάτου᾿᾿ (triduummortis) εἶναι αἱ μυστικαὶ ἡμέραι, κατὰ τὰς ὁποίας
συντελεῖται ἡ ἀνάστασις» 8.

γ. «᾿Ιδιαίτερος τόπος ὡς ῞Αδης δὲν ὑπάρχει· αὐτὸς εἶναι σύμβολο» 9, διὰ τοῦ ὁποίου ὑπεμφαίνεται τὸ κράτος τοῦ θανάτου καὶ τοῦ διαβόλου, ἑπομένως δὲ ἡ ἔλλειψις κοινωνίας μετὰ τοῦ Θεοῦ.
• «Στὴν ᾿Ορθόδοξη Παράδοση ὁ ῞Αδης δὲν εἶναι ἁπλῶς ἕνας ἰδιαίτερος τόπος, ἀλλὰ ἡ κυριαρχία τοῦ θανάτου καὶ τοῦ διαβόλου. Οἱ ψυχὲς τῶν ἀνθρώπων ποὺ βρίσκονται στὴν ἐξουσία τοῦ διαβόλου καὶ τοῦ θανάτου, λέμε ὅτι βρίσκονται στὸν ῞Αδη» 10.
• «Μὲ αὐτὴν τὴν ἔννοια πρέπει νὰ θεωροῦμε τὴν διδασκαλία τῆς ᾿Εκκλησίας γιὰ τὴν Κάθοδο τοῦ Χριστοῦ στὸν ῞Αδη, ὅτι, δηλαδή, ὁ Χριστὸς μπῆκε
στὴν ἐξουσία τοῦ θανάτου, δέχθηκε νὰ πεθάνη, ὁπότε μὲ τὴν δύναμη τῆς θεότητός Του νίκησε τὸν θάνατο, τὸν κατέστησε ἐντελῶς ἀνίσχυρο καὶ ἀδύναμο, καὶ ἔδωσε τὴν δυνατότητα σὲ κάθε ἄνθρωπο, μὲ τὴν δική Του δύναμη καὶ ἐξουσία, νὰ ἀποφεύγη τὴν κυριαρχία,τὴν ἐξουσία καὶ τὴν δύναμη τοῦ θανάτου καὶ τοῦ
διαβόλου» 11.

4. Η ΑΓΙΑ ᾿Ανάστασις τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν, ὡς Μυστήριον, ἦτο ἀθέατος καὶ ἔξω ἀπὸ τοὺς νόμους καὶ τὰς διαδικασίας τῶν ἄλλων ἀναστάσεων, ἐφ᾿ ὅσον διὰ τῆς ᾿Αναστάσεως καὶ ἐν τῇ ᾿Αναστάσει δὲν ἔχομεν μίαν ἁπλῆν ἀναβίωσιν τοῦ Δεσποτικοῦ Σώματος καὶ τὴν ἔξοδόν Του ἐκ τοῦ μνήματος, ὡς λ.χ. τοὺ ῾Αγίου Λαζάρου (θαῦμα ἀντιληπτὸν εἰς ὅλους καὶ ἐπάνοδος τοῦ σώματος εἰς τὴν φθοράν) , ἀλλὰ τὴν διέλευσίν Του, ὡς «ὁμοθέου» πλέον καὶ ἐν ἀφάτῳ μυστηρίῳ, εἰς τὴν ἄκτιστον πραγματικότητα, δηλαδὴ ἔχομεν μίαν ὀντολογικὴν μεταβολήν :
«Κύριε ἐσφραγισμένου τοῦ τάφου ὑπὸ τῶν παρανόμων, προῆλθες ἐκ τοῦ μνήματος, καθὼς ἐτέχθης ἐκ τῆς Θεοτόκου· οὐκ ἔγνωσαν πῶς ἐσαρκώθης, οἱ ἀσώματοί σου ῎Αγγελοι· οὐκ ἤσθοντο πότε ἀνέστης, οἱ φυλάσσοντές σε στρατιῶται· ἀμφότερα γὰρ ἐσφράγισται τοῖς ἐρευνῶσι, πεφανέρωται δὲ τὰ θαύματα,τοῖς προσκυνοῦσιν, ἐν πίστει τὸ Μυστήριον, ὃ ἀνυμνοῦσιν· ἀπόδος ἡμῖν ἀγαλλίασιν, καὶ τὸ μέγα ἔλεος» 12.

• ᾿Εφ᾿ ὅσον ἡ ᾿Ανάστασις τοῦ Χριστοῦ ἦτο νίκη καὶ κατάργησις τοῦ θανάτου,
«συνιστοῦσε μιὰ ὀντολογικὴ μεταβολὴ καὶ στὸ ἑξῆς τὸ πνευματικὸ σῶμα δόξας μποροῦσε νὰ ξαναεμφανίζεται σ᾿ αὐτὸ τὸν κόσμο χωρὶς νὰ εἶναι συνδεδεμένο
μὲ τοὺς νόμους του» 13.

5. Ο ΟΣΙΟΣ Νικόδημος ὁ ῾Αγιορείτης, ἑρμηνεύων τὴν «προδιατύπωσιν» καὶ «ὑποζωγράφησιν» τοῦ σωτηρίου Πάθους καὶ τῆς «ὑπερκοσμίου ᾿Αναστάσεως» τοῦ Κυρίου μας, λέγει τὰ ἑξῆς πολὺ χαρακτηριστικά:
«Διὰ τί δὲ ῾῾ὑπερκόσμιον᾿᾿ ὠνόμασε ὁ [῞Αγιος Κοσμᾶς] Μελωδὸς τὴν ᾿Ανάστασιν τοῦ Κυρίου ; Διότι αὐτὴ εἶναι ἀνωτέρα ἀπὸ κάθε κατάληψιν καὶ γνῶσιν τῶν ἐν τῷ κόσμῳ ἀνθρώπων, ἵνα μὴ λέγω καὶ τῶν ᾿Αγγέλων· καθότι ὑπερβαίνει ὅλους ὁμοῦ τοὺς ὅρους καὶ νόμους τῆς φύσεως, καὶ μόνης τῆς τοῦ Θεοῦ παντοδυναμίας εἶναι ἔργον καὶ ἀποτέλεσμα» 14.
• Τὴν Πατερικὴ αὐτὴν ἄποψιν ὑπομνηματίζει μὲ σαφήνειαν ὁ Λεωνίδας Οὐσπένσκυ, ὁ ὁποῖος μεταξὺ ἄλλων γράφει σχετικῶς:
«῾Η ἀνικανότητα τοῦ ἀνθρωπίνου πνεύματος νὰ εἰσχωρήσει σ᾿ αὐτὸ τὸ γεγονός, καί, κατὰ συνέπεια, ἡ ἀδυναμία νὰ τὸ παραστήσει κανείς, εἶναι ἀκριβῶς ὁ λόγος τῆς ἀπουσίας, μέσα στὴν ὀρθόδοξη εἰκονογραφία τῆς Παραδόσεως, τῆς ἴδιας ἀκριβῶς στιγμῆς τῆς ᾿Αναστάσεως» 15.

6. ΕΦ᾿ ΟΣΟΝ λοιπὸν ἡ ᾿Ανάστασις τοῦ Κυρίου μας ἀναμφισβητήτως εἶναι «ὑπερκόσμιος», ὡς «ἀνωτέρα ἀπὸ κάθε κατάληψιν καὶ γνῶσιν», εἶναι δυνατὸν νὰ χαρακτηρίσωμεν ἐπίσης ὡς «ὑπερκόσμιον» καὶ τὴν συν-ανάστασιν, δηλαδὴ τὴν «καθολικὴν λύτρωσιν» τοῦ ἀνθρωπίνου γένους, ἡ ὁποία ἐπραγματοποιήθη μὲν διὰ τῆς ᾿Αναστάσεως τοῦ Θεανθρώπου Σωτῆρος μας, ἀλλ᾿ ὅμως δὲν εἶναι δυνατόν, ὡς γεγονὸς συμπαντικόν, παγκόσμιον καὶ ὑπερκόσμιον, νὰ περιορισθῇ καὶ ἀπαθανατισθῇ φωτογραφικῶς εἰς μίαν συγκεκριμένην χρονικὴν στιγμήν.

• ῾Ως λίαν εὐστόχως γράφει ὁ Καθηγητὴς κ. Κ. Καλοκύρης, ἐπειδὴ «ὁ ᾿Ορθόδοξος [῾Αγιογραφικὸς] τύπος» τῆς ᾿Αναστάσεως ἐκφράζει ταυτοχρόνως τὰ δύο αὐτὰ «ὑπερκόσμια» γεγονότα, «δὲν ἀποτελεῖ, ὡς ὁ λατινικὸς (ἔξοδος ἐκ τοῦ
τάφου) τὴν ἐπὶ τοῦ ὁρατοῦ μόνον κόσμου ἐκδήλωσιν αὐτῆς ταύτης τῆς χρονικῆς στιγμῆς τοῦ γεγονότος τῆς ἐκ τοῦ μνήματος ἐγέρσεως» · «διὰ τὴν ἐπὶ τοῦ
ὁρατοῦ κόσμου ἐκδήλωσιν αὐτοῦ τοῦ γεγονότος τῆς ᾿Αναστάσεως, ἤτοι τὴν ἐπὶ τὸ ἐμπειρικώτερον ἀπεικόνισιν αὐτοῦ, ἡ ὀρθόδοξος ἁγιογραφία ἔχει τὸν τύπον
τῶν Μυροφόρων παρὰ τῷ Τάφῳ, ἐφ᾿ οὗ κάθηται ὁ ῾῾ἐξαστράπτων ῎Αγγελος᾿᾿ (῾Ο Λίθος) » 16.

7. ΥΠΕΝΘΥΜΙΖΕΤΑΙ, ὅτι ὁ λεγόμενος βυζαντινὸς τύποςνὡς ἡ ἀκραιφνῶς ὀρθόδοξος δογματικὴ Εἰκὼν τῆς ᾿Αναστάσεως, ἔφερε ἀνέκαθεν τὴν ἐπιγραφήν: «῾Η ᾿Ανάστασις» καὶ ὄχι: «῾Η εἰς ῞Αδου Κάθοδος», προκειμένου νὰ παρασταθῇ συμβολικῶς τὸ διπλοῦν «ὑπερκόσμιον» γεγονὸς καὶ νὰ αἰσθητοποιηθῇ τὸ
ἀναστάσιμον ᾿Απολυτίκιον: «Χριστὸς ἀνέστη ἐκ νεκρῶν, θανάτῳ θάνατον
πατήσας, καὶ τοῖς ἐν τοῖς μνήμασι ζωὴν χαρισάμενος».
• ᾿Εν προκειμένῳ, ἔχομεν ταύτισιν Εἰκόνος, ῾Υμνογραφίας
καὶ Θεολογίας.

1. Κωνσταντίνου Καλοκύρη, ἔνθ᾿ ἀνωτ., σελ. 14.
2. Πρβλ. Κωνσταντίνου Καλοκύρη, αὐτόθι.
3. Michel Quenot, ῾Η ᾿Ανάσταση καὶ ἡ Εἰκόνα, σελ. 94, ἐκδόσεις «Τέρτιος»,
Κατερίνη 1998.
4. ᾿Ιωάννου-Χαριλάου Βράνου Μοναχοῦ, ἔνθ᾿ ἀνωτ., σελ. 216 καὶ 217.
5. Παύλου Εὐδοκίμωφ, ῾Η Τέχνη τῆς Εἰκόνας — Θεολογία τῆς ῾Ωραιότητος,
σελ. 242, ἐκδόσεις «Π. Πουρναρᾶς», Θεσσαλονίκη 1980.
6. Michel Quenot, ἔνθ᾿ ἀνωτ., σελ. 147.
7. ᾿Ιωάννου-Χαριλάου Βράνου Μοναχοῦ, ἔνθ᾿ ἀνωτ., σελ. 225.
8. Πρωτοπρεσβυτέρου Γεωργίου Φλωρόφσκυ, «῾Ο Σταυρικὸς Θάνατος», εἰς
τὸ ἔργον: ᾿Ανατομία Προβλημάτων τῆς Πίστεως, σελ. 79, 80 καὶ 81, ἐκδόσεις
«Β. Ρηγοπούλου», Θεσσαλονίκη 1977.
9. Νίκου Α. Ματσούκα, Δογματικὴ καὶ Συμβολικὴ Θεολογία, τ. Βʹ, σελ. 552,
ἐκδόσεις «Π. Πουρναρᾶς», Θεσσαλονίκη 1985.
10. Μητροπολίτου Ναυπάκτου ῾Ιεροθέου, ἔνθ᾿ ἀνωτ., σελ. 265.
11. Μητροπολίτου Ναυπάκτου ῾Ιεροθέου, αὐτόθι.
12. Παρακλητική, ῏Ηχος πλ. αʹ, Κυριακὴ πρωΐ, Αἶνοι.
13. Παύλου Εὐδοκίμωφ, ἔνθ᾿ ἀνωτ., σελ. 237.
14. ῾Οσίου Νικοδήμου, ῾Εορτοδρόμιον, σελ. 32, ἐν Βενετίᾳ 1836 (βλ. καὶ σελ.
427 καὶ 430) :
• «Νοτίου θηρὸς ἐν σπλάγχνοις, παλάμας ᾿Ιωνᾶς , σταυροειδῶς διεκπετάσας,
τὸ σωτήριον Πάθος, προδιετύπου σαφῶς. ῞Οθεν τριήμερος ἐκδύς, τὴν
ὑπερκόσμιον ᾿Ανάστασιν ὑπεζωγράφησε, τοῦ σαρκὶ προσπαγέντος Χριστοῦ
τοῦ Θεοῦ, καὶ τριημέρῳ ἐγέρσει τὸν κόσμον φωτίσαντος».
(Κανὼν τῆς ῾Υψώσεως τοῦ Σταυροῦ, ᾿Ωδὴ Ϛʹ, Εἱρμὸς)
15. Λεωνίδα Οὐσπένσκυ, ῾Η Εἰκόνα στὸ φῶς τῆς ᾿Ορθοδόξου ῾Ερμηνείας,
σελ. 138, ᾿Αθῆναι 1999.
16. Κωνσταντίνου Καλοκύρη, ἔνθ᾿ ἀνωτ., σελ. 141. Βλ. ἐπίσης Λεωνίδα
Οὐσπένσκυ, ἔνθ᾿ ἀνωτ., σελ. 138-140, διὰ τὴν Εἰκόνα τῆς ἤδη ἐκπληρωθείσης
᾿Αναστάσεως συμφώνως πρὸς τὰς εὐαγγελικὰς διηγήσεις.
* * *

Δʹ. Συμπεράσματα

1. Η ΚΑΤΑΝΟΗΣΙΣ τῶν ἀνωτέρω οὐσιωδῶν θεολογικῶν ἀληθειῶν, αἱ ὁποῖαι εἶναι κωδικοποιημέναι εἰς τὸν λεγόμενον βυζαντινὸν τύπον τῆς ᾿Αναστάσεως , ἀπαντᾶ εὐθέως εἰς τὸ ψευδο-δίλημμα:
«Πῶς εἰκονίζεται στὴν εἰκόνα τῆς ᾿Αναστάσεως ὁ Χριστός; μὲ σῶμα ἀναστημένο ἢ χωρὶς τὸ σῶμα;» 1.
• ᾿Εφ᾿ ὅσον εἰς τὴν ἱερὰν Εἰκόνα δὲν παριστάνεται ἁπλῶς καὶ μόνον ἡ Εἰς ῞Αδου Κάθοδος τῆς τεθεωμένης ψυχῆς τοῦ Σωτῆρος (γεγονὸς ἐν τῇ πραγματικότητι ἀνεικόνιστον ), ἀλλὰ παριστάνεται τὸ δόγμα τῆς Καταργήσεως τοῦ Θανάτου-῞Αδου
καὶ τῆς ᾿Αναστάσεως τῆς ᾿Ανθρωπότητος, τότε ἡ ἀπάντησις εἶναι ἡ ἑξῆς:

 Εἰκονίζεται ὁ Χριστὸς μετὰ τοῦ ἀναστημένου Σώματός Του, κρατοῦντος μάλιστα τὸν Σταυρὸν καὶ φέροντος τὰ σύμβολα τῆς νίκης διὰ τοῦ Πάθους Αὐτοῦ, ἤτοι τοὺς τύπους τῶν ἢλων εἰς χεῖρας καὶ πόδας, χωρὶς ὅμως νὰ περικλείεται (νὰ εὑρίσκεται
ἐντὸς) εἰς τὸν ῞Αδην-Θάνατον, ὁ ὁποῖος (ὡς σκηνικὸν ) εὑρίσκεται ὑποκάτω ἢ ὄπισθεν Αὐτοῦ, πρὸς δήλωσιν τῆς ὑπερβάσεως, κατανικήσεως καὶ καταργήσεώς του.

2. ΕΝΩΠΙΟΝ μας ἔχομεν τὸ Μυστήριον τοῦ Θανάτου καὶ τῆς ᾿Αναστάσεως τοῦ Σωτῆρος μας, τῆς νίκης τοῦ Θανάτου καὶ τῆς σκυλεύσεως τοῦ ῞Αδου:
«῍Αν καὶ ἡ ἁγία Αὐτοῦ ψυχὴ ἐχωρίσθη ἐν τῷ τριημέρῳ θανάτῳ ἀπὸ τοῦ σώματος, καὶ αὐτὴ μὲν ἐκατέβη εἰς τὸν ῞Αδην, τὸ δὲ σῶμα ἐτέθη ἐν τῷ Τάφῳ, ὅμως πάλιν μία ἦτον ἡ ὑπόστασις τῆς Θεότητος Αὐτοῦ ἀχώριστος καὶ ἀπὸ τὴν ψυχὴν καὶ ἀπὸ τὸ σῶμα·
ὅθεν μὲ τὸ σῶμα παροῦσα ἐν τῷ Τάφῳ, ἐσπάραξε τὸν θάνατον· μὲ τὴν ψυχὴν δὲ παροῦσα ἐν τῷ ῞Αδῃ, ἐσκύλευσε τοῦτον, καὶ ἠλευθέρωσε τὰς ἐν τῷ ῞Αδῃ ψυχάς» 2.

- ῾Ο ᾿Ορθόδοξος τύπος τῆς ᾿Αναστάσεως, μὲ τρόπον βαθύτατα θεολογικόν, κατορθώνει νὰ μᾶς μυήσῃ εἰς τὸ «ὑπερκόσμιον» διπλοῦν αὐτὸ Μυστήριον, ἐνῶ ὁ Δυτικὸς τύπος ἀδυνατεῖ νὰ μᾶς μυσταγωγήσῃ, ὡς στερούμενος ἱστορικῆς ἀκριβείας καὶ θεολογίας.


3. ΥΠΟ τὸ πρῖσμα αὐτό, εἶναι δυνατὴ πλέον ἡ ἀξιολόγησις τῶν ἀπόψεων τοῦ ῾Οσίου Νικοδήμου τοῦ ῾Αγιορείτου 3, ὁ ὁποῖος ἐξέθεσε μὲν μίαν ἄποψιν, χωρὶς ὅμως νὰ δογματίσῃ, ἀλλὰ θέτων αὐτὴν εἰς τὴν κρίσιν τῆς ᾿Εκκλησίας, διότι —ὅπως καὶ ὁ ἴδιος λέγει— «ἔσχατος κριτὴς ἐν τῇ ᾿Εκκλησίᾳ» εἶναι ἡ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος, ἡ ὁποία ἐπέχει «πρόσωπον» τῆς ᾿Εκκλησίας 4.
«῾Ημῖν οὐ μέλει τί εἶπον, ἢ τί ἐφρόνησαν μερικοὶ Πατέρες. ᾿Αλλὰ τί λέγει ἡ Γραφή, καὶ αἱ Οἰκουμενικαὶ Σύνοδοι, καὶ ἡ κοινὴ τῶν Πατέρων δόξα. Οὐ γὰρ δόγμα συνιστᾶ ἡ γνώμη τινῶν ἐν τῇ ᾿Εκκλησίᾳ»· «ἡ γνώμη μιᾶς πολυανθρώπου καὶ Οἰκουμενικῆς Συνόδου προτιμᾶται περισσότερον ἀπὸ τῆς γνώμης τοῦ ἑνός» 5.

1. ᾿Ιωάννου-Χαριλάου Βράνου Μοναχοῦ, ἔνθ᾿ ἀνωτ., σελ. 222.
2. ῾Οσίου Νικοδήμου, ἔνθ᾿ ἀνωτ., σελ. 397 (βλ. καὶ σελ. 388) :
• «᾿Ανῃρέθης, ἀλλ᾿ οὐ διῃρέθης, Λόγε, ἧς μετέσχες σαρκός · εἰ γὰρ καὶ
λελυταί Σου ὁ ναὸς ἐν τῷ καιρῷ τοῦ Πάθους, ἀλλὰ καὶ οὕτω μία ἦν
ὑπόστασις τῆς Θεότητος καὶ τῆς σαρκός Σου· ἐν ἀμφοτέροις γὰρ εἷς
ὑπάρχεις Υἱός, Λόγος τοῦ Θεοῦ, Θεὸς καὶ ἄνθρωπος» .
(Κανὼν τοῦ Μεγάλου Σαββάτου, ᾿Ωδὴ Ϛʹ, Τροπάριον αʹ)
3. ῾Ιερὸν Πηδάλιον, ἔνθ᾿ ἀνωτ., σελ. 321, ὑποσημ.
4. ῾Ιερὸν Πηδάλιον, σελ. 120, ὑποσημ.
5. ῾Ιερὸν Πηδάλιον, σελ. 7, ὑποσημ. 2 καὶ σελ. 320, ὑποσημ.

Τῷ δὲ Θεῷ
δόξα καὶ εὐχαριστία!

http://www.synodinresistance.org/Theology_el/3c3011EikonAnastaseosSyn07.pdf

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Παρακαλω αφήστε το σχόλιο σας εδω